Happy Prosecco Day!

Vrijwel iedereen heeft wel eens een proseccootje gedronken. Vaak om te proosten op een verjaardag, jubileum of andere feestelijke gelegenheid. Of op het terras in het zonnetje. Met bubbels is het tenslotte altijd feest! Bovendien is prosecco – zeker in vergelijking tot andere mousserende wijnen zoals champagne – erg goed betaalbaar. Geen wonder dat deze feestdrank bij uitstek een eigen feestdag heeft. Vandaag op 13 augustus, is het (inter)nationale Prosecco Dag!

Roerige historie

Prosecco kent haar oorsprong in de Italiaanse regio Veneto, ten oosten van het Gardameer. Het heeft een lange historie – de naam wordt al in 1772 gebruikt in officiële documenten. Toen was prosecco overigens nog geen mousserende, maar een ‘gewone’ witte tafelwijn. Prosecco heeft niet alleen een lange, maar ook een roerige historie. Door de eeuwen heeft de mousserende wijn heel wat ups-and-downs gekend.

Het maken van mousserende wijn is een kostbare aangelegenheid. Bij de traditionele methode vindt er een tweede vergisting ‘op fles’ plaats. De wijnmaker voegt dan een mengsel van suiker en gist toe aan een basiswijn, sluit de fles en laat de wijn dan in de fles nogmaals vergisten. Hierbij ontstaat koolzuur – de bubbels die mousserende wijn speciaal maken. Tijdens het vergistingsproces sterven de gistcellen langzaam af en vormen bezinksel onder in de fles. Een deel van het bezinksel wordt afgebroken en daarbij ontstaan geur- en smaakstoffen. Naarmate de wijn langer in de fles zit, krijgt de wijn meer van deze aroma’s en worden de belletjes steeds fijner. Dat maakt de wijn mooier.

Charmat

Maar tijd is geld voor de wijnmaker. Bij de traditionele methode moet de wijnmaker de wijn maanden in de fles laten rijpen, voordat hij deze kan verkopen. Voor een Cava geldt een minimale rijpingstijd van 9 maanden, voor Champagne wel 15 maanden. Een wijnmaker moet dus flink wat geduld hebben en al die tijd heeft hij geen inkomsten.

Rond 1900 bedacht Eugène Charmat daarom een shortcut. Na de eerste vergisting gaat de wijn in een grote afgesloten tank. Daar wordt ook weer een mengsel van gist en suiker toegevoegd zodat er koolzuur ontstaat. Omdat de tank is afgesloten, kunnen de belletjes niet ontsnappen en worden opgesloten in de vloeistof. Dan wordt de wijn vrij snel onder druk gebotteld. Omdat bij deze methode de wijn niet ‘rijpt’ op de gistcellen, smaakt deze fruitiger en frisser. Ze is veel jonger te drinken en toegankelijker dan traditionele mousserende wijnen. Deze methode maakt het produceren van mousserende wijn veel efficiënter en minder tijds- en arbeidsintensief. Goed voor de portemonnee van de wijnmaker. Het gaf zo een stevige impuls aan de proseccoproductie.

Overigens bedacht rond dezelfde tijd oenoloog Federico Martinotti In Italië een soortgelijke techniek. In dat land wordt de Charmat methode daarom ook wel de Martinotti methode genoemd. In de wijnwereld wordt ook de term méthode cuve close (gesloten vat methode) gebruikt.

Glera

De grote mate van efficiëntie kent helaas ook een keerzijde. Door de charmat methode te gebruiken kon in korte tijd een prima smakende mousserende wijn gemaakt worden. Tegen een veel lagere prijs dan klassieke champagne of cava. Dat sprak de wijndrinker wel aan. Prosecco werd al snel een bijzonder populair drankje. En zoals altijd wanneer de vraag omhoog gaat, gaat de kwaliteit omlaag. Producenten over de hele wereld maakten sloten vol ‘prosecco’ voor weinig. Dat was lange tijd een doorn in het oog van de makers van goede prosecco in de oorspronkelijke regio. Hun goede naam devalueerde en daar moest een eind aan komen. In 2009 kregen ze het voor elkaar dat Prosecco een beschermde naam werd. Alleen mousserende wijn gemaakt in een afgebakend gebied in Veneto (en een stukje in Friuli), gemaakt van de prosecco druif, volgens vastgestelde regels, mocht nog Prosecco genoemd worden. Om te voorkomen dat wijnmakers in andere landen wijn gemaakt van de prosecco druif ook stiekem Prosecco bleven noemen, werd de prosecco druif in de regio ook maar omgedoopt tot de Glera druif. Prosecco moet voor minimaal 85% uit deze druif bestaan.

Beschermde Herkomstbenaming DOC & DOCG

Ook moest de kwaliteit omhoog, vonden ze. Daarom werd een DOC en DOCG voor prosecco in het leven geroepen. De DOCG (Denominazione di Origine Controllata e Garantita – het hoogste kwaliteitsniveau in Italië) geldt voor prosecco die wordt gemaakt in het oorspronkelijke herkomstgebied: Conegliano-Valdobbiadene. Er gelden strenge regels voor deze prosecco en de kwaliteit ligt doorgaans dan ook hoog. Prosecco met het DOC (Denominazione di Origine Controllata – één stap onder DOCG) komt uit een groter gebied en de regels zijn wat minder streng. Dat blijkt wel uit het feit dat er in recordjaar 2015 zo’n 450 miljoen (!) flessen Prosecco DOC werden geproduceerd.

Veelzijdig

Het overgrote deel van de prosecco’s zijn lichtvoetige wijnen. Niet te veel alcohol, fruitige smaak en een verfrissend bubbeltje. Prima voor de dorst en een perfecte terraswijn. Ze zijn er in super droog (zero dossage) tot zacht zoet (semisecco). Ze worden vaak gebruikt in cocktails zoals de bekende Aperol Spritz en Bellini. DOCG prosecco is doorgaans wat verfijnder en voller van smaak. Heerlijk bij salades, lichte visgerechten en zeevruchten. Sinds 2021 is er zelfs een rosé prosecco. Voor elk wat wils dus. Reden genoeg om op deze Prosecco Dag (en natuurlijk op alle andere dagen van het jaar) het glas te heffen op deze veelzijdige wijn.

Proost! Cheers! Salute!

Lees ook: Rosé prosecco

Bron: The Oxford Companion to Wine – Jancis Robinson