Field blend – een mooi veldboeket?

Een paar weken geleden bezocht ik Wijngoed Wolf in Sint-Michielsgestel. Daar viel mijn oog op een Field blend. Dat zie je niet zo vaak, dus die ging mee naar huis. Leuk om een keer te proberen.

Maar wat is dat nou eigenlijk – een field blend? Een field blend is wijn gemaakt van druiven die samen in dezelfde wijngaard staan aangeplant en die samen geoogst en vergist worden. Veel wijnen zijn geblend en zijn dus een mix van verschillende druivenrassen. Bordeaux is een blend van Cabernet Sauvignon, Merlot en / of Cabernet Franc. Champagne is een blend van Chardonnay, Pinot Noir en Pinot Meunier. Wat maakt een field blend dan anders dan deze blends?

Alles bij elkaar

Waar bij ‘gewone’ blends de verschillende druivenrassen van verschillende wijngaarden kunnen komen, staan ze bij een fieldblend allemaal op één wijngaard. In sommige wijngaarden staan ze zelfs niet eens soort bij soort, maar kris kras door elkaar. Een ander verschil is dat de druiven van alle rassen tegelijk worden geoogst en vergist. Dus één keer door de wijngaard, alles oogsten en hup, met zijn allen in de vergistingstank. Het zogenaamde ‘blenden’ of mixen gebeurt dus al in de wijngaard. Voor de gebruikelijke blends wordt per druivenras geoogst, zodra dat specifieke druivenras rijp is. De verschillende druivenrassen vergisten in aparte tanks en rijpen in aparte vaten. Zo ontstaan er per druivenras aparte basiswijnen. Pas dan, in de kelder, voegt de wijnmaker de basiswijnen samen tot de uiteindelijke wijn. Field blends worden dus in feite in de wijngaard gemaakt, blends in de wijnkelders.

eeuwenoud

Field blends zijn niet nieuw. Voor de Romeinen waren field blends heel gewoon. Ze plukten wilde druiven en plantten stekjes van de beste druivenplanten aan. Presteerde een stekje niet naar wens, dan werd die zonder pardon uit de grond gerukt en vervangen door iets anders. En zo stond alles gewoon lekker door elkaar, met als voornaamste doel om zoveel mogelijk druiven bij elkaar gooien en er wijn van maken. Tot eind 19^e eeuw bleef het heel gebruikelijk om verschillende groenten en fruit te verbouwen. Een zogenaamde monocultuur – één en hetzelfde, gewas van hetzelfde ras – was veel te risicovol. Door een koud of droog jaar of door een ziekte, zou dan je hele oogst in één klap kunnen mislukken. Het was veel verstandiger om verschillende soorten gewassen en rassen aan te planten en zo het risico wat te spreiden. Pas in de 20^e eeuw schakelden wijnboeren langzaamaan over op monocultuur. Er kwam steeds meer kennis beschikbaar over welke druif het waar het beste deed en het werd steeds economischer om te specialiseren.

Gemischter Satz

Ondanks alle schaalvoordelen, verbeterde kennis en drang naar standaardisatie zijn er toch wijngaarden bewaard gebleven waar field blends gemaakt worden. In Portugal (Douro) vind je nog oude wijngaarden waar van oudsher 20 of 40 verschillende druivenrassen door elkaar staan. Veel Port en droge Douro wijnen zijn fieldblends. Ook in oude wijngaarden in Italië, Spanje en Zuid-Afrika staan nog wel eens verschillende druiven door elkaar aangeplant. Maar het meest bekend zijn waarschijnlijk wel de Gemischter Satz wijnen uit de oude wijngaarden in en rond de stad Wenen. Al eeuwenlang staan verschillende druivenrassen hier door elkaar om risico van ziektes en slecht weer te verkleinen. Door de diversiteit kon er toch ieder jaar een goed drinkbare wijn worden gemaakt, ook in slechte en moeilijke jaren wanneer één bepaald druivenras het niet goed deed. Hier is de field blend sinds 2013 onder de naam Wiener Gemischter Satz DAC zelfs een officieel erkende stijl met veel historische waarde. Ben je in de buurt van Wenen? Probeer dan zeker ook een keer een Heurigen-wijn in één van de (wijngaard)cafés. Zeker geen absolute top, maar wel heel bijzonder.

Nood

Maar het is niet alleen een gevoel voor tradities en historie waardoor we nog steeds field blends tegenkomen. Even terug naar die fles die ik kocht bij Wijngoed Wolf. Deze field blend werd niet geboren vanuit een romantische hang naar het verleden. Het was bittere noodzaak. 2024 was een koud en nat jaar waardoor de oogst voor veel Nederlandse wijnmakers mager was. Er waren eigenlijk te weinig druiven om, zoals al jaren gebruikelijk, van alle druivenrassen een individuele mono-cepage (wijn van één druivenras) te maken. Dat zou in zo weinig flessen per soort hebben geresulteerd dat het te duur was om te maken en te lastig om te verkopen. Om toch voldoende te kunnen produceren experimenteerde de wijnmaker van Wolf daarom met een field blend. Dus niet zoals gebruikelijk 9 verschillende wijnen, maar een groot deel van de oogst bij elkaar in 1 wijn. Minder soorten wijn, maar wel meer flessen. Zo kreeg hij het voor elkaar om de schappen van de winkel te vullen.  

Tekst gaat verder onder de foto

Kwaliteit

Field blends komen dus ook vaak voort uit minder dan ideale situaties. En daarmee rijst dan ook de vraag hoe het zit met de kwaliteit van field blends. Vaak zijn het eenvoudige, niet erg hoogstaande wijnen. Soms komt dat omdat de oogst beroerd was. Soms omdat de druiven groeien op een plek waar ze eigenlijk beter niet kunnen staan. Maar een belangrijke reden ligt in uitgangspunt dat alle druiven tegelijk worden geoogst. Iedere druif heeft zo zijn eigen optimale plukmoment: het moment waarop er precies voldoende suikers, zuren en aroma’s in de druif zitten. Dat ideale moment kan voor de ene druif dagen of weken eerder liggen dan voor de andere. Ga je alles tegelijk oogsten dan is het ene ras dus mooi rijp, het andere begint al overrijp te worden en weer een ander ras is nog niet rijp en te zuur. Het is dus zoeken naar een sweetspot waarop de meeste– maar nooit alle – druiven net voldoende rijp, maar niet te rijp zijn. Dat is een hele uitdaging. Sommige wijnboeren zijn hier meesters in en weten precies de juiste combinatie  van rijp-niet rijp-overrijp te vinden zodat de zuren van de nog niet helemaal rijpe druiven voor balans zorgen met de overrijpe druiven met net iets te veel suikers. Helaas is dat niet iedere wijnmaker gegeven en ontstaan er saaie, te zure of plompe wijnen. Dat maakt het kopen en drinken van een field blend altijd een beetje risky-business. Maar zoals altijd: Uitzonderingen daar gelaten. Er is maar één manier om er achter te komen: Waag de gok en probeer zelf eens een field blend!