Dom Pérignon

De duurste fles wijn die ik tot nu toe heb gedronken? Een Dom Pérignon uit 2013. Wat een fantastisch verjaardagscadeau! En wat een prijskaartje…

Dom Pérignon champagne is één van de meest bekende champagnes ter wereld en staat symbool voor luxe. Gek eigenlijk dat dit ultieme luxeproduct vernoemd is naar een Franse monnik die ervoor koos om zijn leven in soberheid te leven.

De monnik

Pierre Pérignon was niet voorbestemd om monnik te worden. Hij werd geboren in een gegoede familie en als oudste zoon was hij verzekerd van een prima baan bij de regionale rechtbank en zou uiteindelijk de bezittingen (inclusief wijngaarden) van zijn familie erven. Op school vond hij echter zijn ‘roeping’ en rond zijn 18e kondigde hij aan dat hij monnik wilde worden. In die tijd betekende dat een leven met een strak regime van gebed, stilte, werken en slapen. Pérignon was hier uitstekend op zijn plek.

Na verloop van tijd werd hij naar het Benedictijns klooster Hautvillers (net ten noorden van Epernay) uitgezonden om het weer uit het slop te halen. Het eens bloeiende klooster lag op dat moment in puin. Het was zo vaak geplunderd en afgebrand dat de monniken er nauwelijks meer konden wonen. Het ziekenhuis, de kerk, de wijngaarden en de woongebouwen waren compleet in verval. De wederopbouw van het klooster zou een vermogen gaan kosten. Dom Pérignon ging naarstig op zoek naar bronnen van inkomsten en kwam er al snel achter dat de oude wijngaarden rond het klooster ooit grote faam hadden gekend. De wijn van deze wijngaarden was ooit zo goed dat deze werd gedronken tijdens kroningen van koningen. Door deze wijngaarden te herstellen zou er wel eens voldoende geld verdiend kunnen worden om het klooster weer op te bouwen. En dat lukte Dom Pérignon.

Misverstanden

Maar laten we eerst even wat misverstanden uit de wereld helpen. Vaak wordt gedacht dat Dom Pérignon de drank champagne heeft uitgevonden. Dat is niet het geval. Eigenlijk heeft niemand champagne uitgevonden. Champagne vond zichzelf uit. Wanneer men wijn probeerde te maken, ontstonden er na verloop van tijd luchtbelletjes in de wijn. Op dat moment wist niemand dat die belletjes ontstonden door de gistcellen die suiker omzetten in alcohol, een proces waarbij koolzuur vrijkwam. Het zou nog een paar eeuwen duren voor Louis Pasteur met deze wijsheid op de proppen kwam. In de tijd van Pérignon werden de belletjes in wijn gezien als een groot probleem – een fout in de wijn. Die wilde niemand hebben. Dom Pérignon heeft dan ook zijn leven lang gestreden tegen deze belletjes. En in de 47 jaar dat hij zich inzette om topwijn te maken, is het hem nooit gelukt om het belletjesprobleem op te lossen.

Champagne wijn hoorde in de tijden van Dom Pérignon dus ‘stil’ te zijn, zonder mooie belletjes. En meestal rood. Niet wit. Uit documenten van het klooster blijkt dat vrijwel alle wijngaarden rond het klooster beplant waren met blauwe druiven. Rode wijn was in die tijd veruit het meest gewild. Het mag duidelijk zijn dat Dom Pérignon de champagne zoals wij die kennen, niet heeft uitgevonden.

Gouden regels

Wat hij wél heeft gedaan is het opstellen van de gouden regels voor het maken van wijn. Zo stelde hij vast dat je betere, smaakvollere wijn kon maken wanneer je de wijnstokken stevig terugsnoeide en het aantal druiventrossen per plant beperkte. Revolutionair in die tijd, want op dat moment gold: zoveel mogelijk druiven = zoveel mogelijk wijn = zoveel mogelijk geld. Ook was hij pionier op het gebied van blending. Hij stond bekend als iemand met een ongekend goed vermogen om te proeven. Zo kon hij verschillende basiswijnen samenvoegen om tot een perfecte balans te komen. En ook niet onbelangrijk: hij was één van de eerste wijnmakers die een kurk gebruikte om wijnflessen af te sluiten. Op dat moment gebruikte men meestal een houten pin die in een in olie gedrenkte lap was gerold.

Merknaam

Maar als Dom Pérignon champagne niet heeft uitgevonden, waarom associëren we hem dan onbewust meteen met champagne? Dat hebben we te danken aan Moët & Chandon – een champagnehuis dat pas lang nadat Dom Pérignon was overleden, werd opgericht. Sinds 1936 maakt Moët & Chandon een Cuvée de Prestige van zeer hoog niveau. Deze gaven ze de naam Cuvée Dom Pérignon. De topchampagne wordt alleen in de allerbeste jaren gemaakt van chardonnay en pinot noir druiven van hetzelfde jaar (vintage). De flessen blijven minimaal 8 jaar in de kelders rijpen voor ze verkocht mogen worden. Deze lange rijping geeft een grote complexiteit en diepgang aan de wijnen. Als je ooit de kans krijgt… 

Bronnen:

• Champagne – Don & Petie Kladstrup
• Champagne – Peter Liem
• Oxford Companion to Wine – Jancis Robinson
• The world wine legends – Decanter
• www.domperignon.com